AI kan ‘autonoom hacken’, maar is dat de grootste bedreiging?
Dat AI-modellen autonoom kunnen hacken, is een actueel thema. We zien al veel AI-leveranciers die AI positioneren als antwoord op AI-gestuurde aanvallen. Maar zijn de basics bij veel bedrijven eigenlijk al op orde? En is dat niet nog steeds een veel groter gevaar?
TEKST: Jon Hoofwijk BEELD: Envato
Het vinden en misbruiken van kwetsbaarheden kan veel tijd en expertise kosten. AI-modellen zijn inmiddels in staat om delen van dat proces snel en grotendeels zelfstandig uit te voeren, zoals ook blijkt uit onderzoek van het Britse AI Security Institute. Dat kan ook gevolgen hebben voor het mkb. Europol wijst erop dat AI de drempel voor cybercrime kan verlagen en criminele activiteiten beter schaalbaar kan maken. AI kan het voor kwaadwillenden daarmee gemakkelijker en goedkoper maken om ook kleinere en minder goed beveiligde bedrijven op grotere schaal aan te vallen.
Alert Online 2025
Vaak komt een mkb-bedrijf pas in actie wanneer het een keer is gehackt. Ook onderzoek bevestigt dit beeld. Uit Alert Online 2025, het jaarlijkse onderzoek naar cyberbewustzijn in opdracht van het ministerie van Economische Zaken, blijkt dat één op de vijf kleine mkb-bedrijven geen enkele maatregel neemt tegen cybercrime. Maar ook bij andere, grotere organisaties is de basishygiëne nog lang niet altijd op orde.
Hacks
Naar aanleiding van de hack op Clinical Diagnostics constateerde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) dat de organisatie niet voldeed aan de NEN 7510-norm. Het datalek bij Odido vond plaats via phishing en social engineering.
“
AI kan de snelheid en schaal waarmee zwakke plekken worden uitgebuit verder vergroten
De inbraak op de systemen van het Openbaar Ministerie (OM) was vermoedelijk mogelijk via een kwetsbaarheid in Citrix NetScaler. De hack op het wereldwijde leerplatform Canvas laat zien hoe groot de impact kan zijn wanneer een veelgebruikte centrale digitale leeromgeving wordt geraakt. Bij de gemeente Epe verleidden hackers gebruikers om via een ClickFix-aanval PowerShell-commando’s in te voeren. Van bijna alle inwoners werden persoonsgegevens buitgemaakt. Van circa duizend mensen werd ook een kopie van hun identiteitsbewijs ontvreemd.
Basics niet op orde
De incidenten hebben verschillende oorzaken, maar laten zien dat veel onderliggende beveiligingsproblemen niet nieuw zijn. Denk aan onvoldoende beveiligingsmaatregelen, phishing en social engineering, kwetsbaarheden die kunnen worden misbruikt en de grote impact wanneer veel waardevolle data via één omgeving bereikbaar zijn. AI kan de snelheid en schaal waarmee dergelijke zwakke plekken worden uitgebuit verder vergroten. Alleen AI gebruiken ter bescherming is onvoldoende. Het fundament op orde hebben, actieve monitoring, bewustwording en handhaving zijn minstens zo belangrijk.
NIS2
Met de inwerkingtreding van de Cyberbeveiligingswet (Cbw) op 15 augustus 2026 is de Europese NIS2-richtlijn in Nederland geïmplementeerd. Organisaties die onder de wet vallen, moeten cyberrisico’s structureel beheersen en passende technische, operationele en organisatorische maatregelen nemen. Daarmee onderstreept de wet het belang van een solide basisbeveiliging, zoals goed risicobeheer, toegangsbeveiliging, incidentrespons en aandacht voor risico’s in de keten.
AI Security Institute
Kunnen we nu concluderen dat we, als de basisbeveiliging op orde is, ons geen zorgen hoeven te maken over AI-hacks? Dat is te ongenuanceerd. Het Britse AI Security Institute (AISI) publiceerde recentelijk een evaluatie van de cybercapaciteiten van Claude Mythos Preview. In gecontroleerde tests kon het model zelfstandig kwetsbaarheden vinden en misbruiken en meerstapsaanvallen uitvoeren op kwetsbare netwerken. Tegelijk benadrukt AISI dat de gebruikte testomgevingen geen actieve verdedigers of gangbare beveiligingstooling bevatten. De resultaten tonen daarom niet aan dat het model ook goed verdedigde systemen zelfstandig kan aanvallen. Volgens het instituut zijn evaluatieomgevingen zonder verdedigingsmechanismen bovendien niet langer voldoende om verschillen tussen de meest geavanceerde modellen goed te meten.
“
Alleen AI gebruiken ter bescherming is onvoldoende. Het fundament moet op orde zijn
Evaluaties moeten meeontwikkelen
AISI wil modellen daarom ook gaan beoordelen in omgevingen met actieve monitoring, endpointdetectie en realtime incidentrespons. Daarnaast wil het instituut volgen hoe AI-gestuurde campagnes voor het opsporen van kwetsbaarheden en penetratietesten presteren op systemen in de praktijk.
Uit de testen van AISI blijkt dat Mythos Preview in gecontroleerde omgevingen kwetsbaarheden in zwak beveiligde systemen kan misbruiken. Het is waarschijnlijk dat er nog meer modellen met deze mogelijkheden zullen volgen. Dit onderstreept het belang van de basisprincipes van cyberbeveiliging: het regelmatig installeren van beveiligingsupdates, robuuste toegangscontroles, een goede beveiligingsconfiguratie en uitgebreide logboekregistratie.
Toekomstige geavanceerde modellen zullen naar verwachting nog krachtiger worden. Investeren in cyberverdediging wordt daarmee des te belangrijker. AI-cybercapaciteiten hebben een dubbel gebruik: ze brengen veiligheidsuitdagingen met zich mee, maar kunnen ook bijdragen aan verbeteringen in de verdediging. 
